Jaką wodę mineralną wybrać? Kompletny przewodnik po rodzajach wód
Co warto wiedzieć?
Jaka jest różnica między naturalną wodą mineralną a źródlaną?
Naturalna woda mineralna pochodzi z udokumentowanego źródła i musi mieć stały, certyfikowany skład mineralny potwierdzony badaniami. Woda źródlana pochodzi ze źródła podziemnego i spełnia normy czystości, ale jej skład może się zmieniać i nie wymaga certyfikacji mineralnej.
Co to jest mineralizacja?
Ogólna mineralizacja — suma wszystkich rozpuszczonych soli mineralnych wyrażona w mg/l. Woda do 500 mg/l to niskozmineralizowana, 500–1500 mg/l to średniozmineralizowana, powyżej 1500 mg/l to wysokozmineralizowana.
Jaką wodę mineralną pić na co dzień?
Do codziennego spożycia zaleca się wodę o mineralizacji do 500 mg/l (niskozmineralizowaną), z umiarkowaną zawartością wapnia i magnezu. Wody wysokozmineralizowane (powyżej 1500 mg/l) najlepiej pić przy posiłkach i w mniejszych ilościach.
Czy woda gazowana jest zdrowa?
Woda gazowana jest bezpieczna dla zdrowych dorosłych. Dwutlenek węgla nadaje jej musowanie, ale nie zmienia składu mineralnego. Wody niskonasycone i średnionasycone są lepiej tolerowane przez osoby z wrażliwym żołądkiem niż wody wysokonasycone.
Jak sprawdzić, czy jestem dobrze nawodniony?
Najprostszym wskaźnikiem nawodnienia jest kolor moczu — słomkowy żółty oznacza prawidłowe nawodnienie, ciemny żółty lub brązowy oznacza niedobór wody. Można również zważyć się przed i po treningu — każdy kilogram różnicy to około 1 litr utraconej wody.
Nasze ciało składa się w ponad 50% (dla kobiet) i 60% (dla mężczyzn) z wody. Ilość i jakość spożywanej wody bezpośrednio wpływa na Twoją energię, jakość snu, a nawet kondycję skóry.
Chcesz zadbać o swoje zdrowie bez konieczności stosowania gór suplementów i różnych preparatów? Za chwilę dowiesz się, jak rozróżniać wody, czytać ich etykiety i wybierać tę najlepszą dla siebie.
Rodzaje wody
Zgodnie z przepisami prawa unijnego i polskiego istnieją trzy rodzaje wody butelkowanej:
Naturalna woda mineralna i woda źródlana zawsze pochodzą ze źródeł podziemnych, ich skład nie został sztucznie zmieniony i zawsze muszą być butelkowane bezpośrednio u źródła. Naturalna woda mineralna podlega najsurowszym regulacjom prawa unijnego (w związku z tym i prawa polskiego), a jej główną cechą odróżniającą ją od wody źródlanej jest stały skład mineralny.
Polska ustawa o bezpieczeństwie żywności posługuje się jeszcze inną kategorią, która jest nieznana prawu unijnemu - woda stołowa, która powstała przez dodanie:
- do wody źródlanej naturalnej wody mineralnej lub soli mineralnych, zawierających co najmniej jeden składnik mający znaczenie fizjologiczne, jak: sód, magnez, wapń, chlorki, siarczany, wodorowęglany, albo
- do naturalnej wody mineralnej wody źródlanej lub soli mineralnych, o których mowa w 1.
Podstawowe pojęcia
Co to jest mineralizacja wody?
Delikatny smak i „terroir” wody zależą od rodzaju i ilości zawartych w niej minerałów. Całkowita ilość rozpuszczonych substancji mineralnych jest określana jako TDS (Total Dissolved Solids) czyli ogólna mineralizacja i mierzona w miligramach na litr (mg/l).
TDS wody składa się głównie z węglanów, wodorowęglanów, chlorków, siarczanów, fosforanów, azotanów, wapnia, magnezu, sodu, potasu, żelaza, manganu i innych minerałów. Gazy, koloidy i osady nie są uwzględniane w składnikach mineralnych. To właśnie mineralizacja jest kluczowym czynnikiem wpływającym na smak i charakter wody.
| Element | Właściwości | Niedobór | Smak |
|---|---|---|---|
| Wapń (Ca²⁺) | Wzmacnia kości, zęby i tkanki oraz odpowiada za działanie impulsów nerwowych. Ma również właściwości przeciwzapalne i przeciwalergiczne | Może powodować bóle głowy, skurcze mięśni i drażliwość | Pozostawia suchy posmak, może przypominać smak kredy |
| Magnez (Mg²⁺) | Kluczowy dla pracy serca. Ma działanie antystresowe, zmniejsza możliwość wystąpienia skurczów i bólu mięśni | Może objawiać się migrenami, niewydolnością serca, skurczami i zaburzeniami krążenia | Ma gorzki smak i czasami dawać słodki posmak |
| Sód (Na⁺) | Reguluje gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu, co jest niezbędne dla pracy układu nerwowego i mięśni. P.S. Sód ≠ sól kuchenna. Sól kuchenna to związek chemiczny o nazwie chlorek sodu (NaCl). Jeśli stosujesz dietę niskosodową, wybieraj wodę mineralną o niskiej zawartości sodu. | Może prowadzić do osłabienia, skurczów, a nawet zapaści krążeniowej przy dużym wysiłku (np. sport) | Ma słony smak |
| Potas (K⁺) | Odgrywa istotną rolę w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej i pracy serca oraz mięśni | Może powodować osłabienie mięśni, zaburzenia rytmu serca i brak apetytu | Ma słono-gorzki posmak |
| Żelazo (Fe²⁺) | Kluczowe dla produkcji hemoglobiny, która odpowiada za transport tlenu w organizmie. Odgrywa ważną rolę w metabolizmie, pracy mięśni i funkcjach mózgu | Anemia, osłabienie i pogorszenie układu immunologicznego | Przy wysokich poziomach może nadać “żelazny” smak |
| Lit (Li⁺) | Aktywnie uczestniczy w zapewnieniu funkcji tarczycy, wpływa również na stan samopoczucia psychicznego | Zwiększony niepokój, depresja i obniżone funkcje poznawcze | W wysokich stężeniach nadaje delikatnie “leczniczy” posmak |
| Krzem (Si⁴⁺) | Minerał zdrowia i urody: wzmacnia paznokcie, włosy i skórę, pobudza produkcję kolagenu | Może prowadzić do pogorszenia stanu kości, skóry i włosów oraz spowalnia gojenie się ran | Nie wpływa na smak wody, jedynie przy wysokich poziomach może nadać jej delikatnie cierpki posmak |
| Wodorowęglany (HCO₃⁻) | Mają działanie zasadowe i mogą poprawić równowagę kwasowozasadową organizmu, pomagając w problemach trawiennych. Nie są minerałem, lecz jonem kwasu węglowego, który z kolei znajduje się w każdej wodzie, ponieważ pochodzi z interakcji wody z dwutlenkiem węgla | - | Nadają wodzie słodkawą miękkość |
| Siarczany (SO₄²⁻) | Biorą udział w metabolizmie tłuszczów i procesach detoksykacji wątroby, stymulują pracę jelit I dróg żółciowych. Wody bogate w siarczany działają jak naturalne łagodne środki przeczyszczające, ale nie powodują uzależnienia. W połączeniu z wapniem i magnezem ich działanie może być intensywniejsze | Występuje rzadko, ale niedobór prowadzi do do naruszenia wcześniej wymienionych właściwości | Nadają wodzie lekko słony i gorzki smak |
| Chlorki (Cl⁻) | Wpływa na ciśnienie osmotyczne w komórkach i równowagę kwasowo-zasadową w organizmie. W połączeniu z wodorem tworzą kwas solny (HCl) w żołądku, wspomagając trawienie | Występuje rzadko, ale w pewnych warunkach może wystąpić jej niedobór, który prowadzi do różnych zaburzeń całego organizmu | Ma słony smak z lekką goryczką |
| Fluorki (F⁻) | Wspierają zdrowie kości i zębów, mogą zapobiegać próchnicy. P.S. nadmiar fluorków może być szkodliwy dla zdrowia, szczególnie dla dzieci. Woda zawierająca powyżej 1 mg/l fluorków powinna być odpowiednio oznaczona i nie jest zalecana do regularnego spożycia przez dzieci do 7 roku życia. | Występuje rzadko, ale niedobór prowadzi do do naruszenia wcześniej wymienionych właściwości | Nadają wodzie słodko-mydlany posmak |
| Jod (I⁻) | Aktywnie uczestniczy w zapewnieniu funkcji tarczycy, wpływa również na stan samopoczucia psychicznego | Powoduje zaburzenia tarczycy | Wody z jodem mają lekko „morski” smak |
Jakie są rodzaje naturalnych wód mineralnych?
| Określenia | Kryteria |
|---|---|
| Bardzo niskozmineralizowana | Ogólna zawartość soli mineralnych do 50 mg/l |
| Niskozmineralizowana | Ogólna zawartość soli mineralnych od 50 do 500 mg/l |
| Średniozmineralizowana | Ogólna zawartość soli mineralnych od 500 do 1500 mg/l |
| Wysokozmineralizowana | Ogólna zawartość soli mineralnych większa od 1500 mg/l |
| Zawiera wodorowęglany | Zawartość wodorowęglanów jest wyższa od 600 mg/l |
| Zawiera siarczany | Zawartość siarczanów jest wyższa od 200 mg/l |
| Zawiera chlorki | Zawartość chlorków jest wyższa od 200 mg/l |
| Zawiera wapń | Zawartość wapnia jest wyższa od 150 mg/l |
| Zawiera magnez | Zawartość magnezu jest wyższa od 50 mg/l |
| Zawiera fluorki | Zawartość fluorków jest wyższa od 1 mg/l |
| Zawiera żelazo | Zawartość żelaza jest wyższa od 1 mg/l |
| Zawiera sód | Zawartość sodu jest wyższa od 200 mg/l |
| Niskosodowa | Zawartość sodu jest niższa od 20 mg/l |
| Kwasowęglowa | Zawartość naturalnego CO2 w wodzie przy ujęciu jest wyższa od 250 mg/l |
| Odpowiednia do przygotowania żywnośći dla niemowląt | Zawartość: sodu lub chlorku nie jest wyższa od 20 mg/l; fluorków nie jest wyższa od 0.7 mg/l; azotynów nie jest wyższa od 0.02 mg/l; azotanów nie jest wyższa od 10 mg/l |
Woda zaczyna wyraźnie smakować „słono” przy mineralizacji od około 2000 mg/l. Bardzo słony smak będzie wyczuwalny przy wartości 3000 mg/l i wyższej.
Interpretacja mineralizacji wody może się różnić w zależności od kraju, jednak w Unii Europejskiej zaleca się, aby woda do codziennego spożycia miała mineralizację do 500 mg/l. Zaleca się również picie „cięższych wód” o wyższej mineralizacji, ale w mniejszych ilościach i rzadziej.
Do użytku domowego bardziej odpowiednie są wody niskozmineralizowane (do 300 - 500 mg/l) o niskim poziomie wapnia i magnezu.
Wody wysokozmineralizowane warto spożywać w trakcie posiłków, co poprawia przyswajanie minerałów.
Jakie są stopnie karbonizacji?
Ze względu na to, że nadaje on smak w ustach, nasycenie dwutlenkiem węgla jest podstawową cechą, którą należy wziąć pod uwagę przy opisywaniu charakteru wody lub dopasowywaniu wody butelkowanej do żywności. Woda jest gazowana poprzez rozpuszczenie w niej dwutlenku węgla, który dodaje musowania poprzez utworzenie rozcieńczonego roztworu kwasu węglowego.
Stopnie nasycenia wody dwutlenkiem węgla:
- nienasycona - niegazowana,
- niskonasycona - do stężenia 1500 mg/l CO₂,
- średnionasycona - od 1500 do 4000 mg/l CO₂,
- wysokonasycona - powyżej 4000 mg/l CO₂,
Naturalne wody mineralne mogą wydzielać dwutlenek węgla już u źródła lub po rozlaniu do opakowań. Takie wody dzielą się na trzy kategorie:
- naturalna woda mineralna, naturalnie nasycona dwutlenkiem węgla (gazowana) — zawiera dwutlenek węgla pochodzący ze źródła. Jeżeli utraci pewną jego ilość, to jest ponownie nasycona CO2, pochodzącym z tego samego złoża podziemnego w ilości równej tej utraconej,
- naturalna woda mineralna wzbogacona dwutlenkiem węgla ze źródła — zawartość CO2 pochodzącego ze złoża podziemnego, po odżelazieniu i butelkowaniu wody jest wyższa od ilości stwierdzonej przy ujęciu,
- naturalna woda mineralna, woda źródlana lub woda stołowa nasycona dwutlenkiem węgla (gazowana) — w procesie rozlewania została nasycona CO2 ze złoża podziemnego lub o jakości wymaganej dla środków spożywczych.
W przypadku całkowitego lub częściowego usunięcia dwutlenku węgla metodami fizycznymi, do nazwy naturalnej wody minerlanej musi być dodana informacja o treści: "całkowicie odgazowana" albo "częściowo odgazowana".
Co to jest pH?
pH (od "potential hydrogen" czyli „potencjalnego wodoru”) mierzy poziom kwasowości lub zasadowości substancji. Ponieważ pH jest skalą logarytmiczną, różnica 1 stopnia oznacza dziesięciokrotną zmianę kwasowości lub zasadowości. Na przykład woda o pH 5 jest 10 razy bardziej kwaśna niż woda o pH 6.
- Wody silnie kwaśne (pH < 5)
- Wody kwaśne (pH 5-6,5)
- Wody neutralne (pH 6,5-7,5)
- Nuta słodyczy (pH 7,5-8)
- Wody alkaliczne (pH > 8)
Przykłady pH produktów. Źródło.
pH wody pitnej powinno mieścić się w zakresie 6,5 - 9,5, aby zapewnić bezpieczeństwo i akceptowalność dla konsumentów.
Jak sprawdzić, czy jesteś dobrze nawodniony?
Jeśli pomimo spożywania dużej ilości płynów wciąż nie wiesz, czy jesteś wystarczająco nawodniony, istnieje jest kilka sposobów, by to sprawdzić.
Możesz zważyć się przed i po treningu. Różnica wagi pokaże, ile wody straciłeś w trakcie ćwiczeń i ile powinieneś wypić, by uzupełnić niedobory. Zwróć uwagę na stan skóry: jeśli jest sucha i łuszczy się, może to oznaczać, że pijesz zbyt mało.
Podobnie jest w przypadku opuchlizny. Odwodniony organizm zaczyna gromadzić wodę w przestrzeniach międzykomórkowych na zapas.
Ostatnim ze sposobów jest sprawdzenie koloru moczu. Jeśli jest żółty albo brązowy oznacza to, że za mało pijemy, natomiast słomkowy kolor oznacza prawidłowy poziom nawodnienia.
Dbaj o swoje zdrowie i regularnie sięgaj po naturalną wodę mineralną. Ten poradnik też dostępny w formie PDF.